Subsidiariteit
Subsidiariteit is het principe dat beslissingen genomen moeten worden op het laagst mogelijke niveau. Wat een individu, gezin of lokale gemeenschap zelf kan doen, moet niet door een hogere instantie worden overgenomen.
Het principe beschermt de eigen verantwoordelijkheid en creativiteit van mensen en gemeenschappen. Hogere instanties (overheid, kerk, organisaties) moeten ondersteunen ('subsidiëren') waar nodig, maar niet overnemen wat lager geregeld kan worden. Het is een balans tussen individuele vrijheid en gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.
Context
Subsidiariteit werd als principe geformuleerd in de encycliek Quadragesimo Anno (1931) van paus Pius XI. Het werd een kernprincipe van de katholieke sociale leer en had grote invloed op de Europese politiek. Het subsidiariteitsbeginsel is opgenomen in het Verdrag van de Europese Unie (Verdrag van Maastricht, 1992). In Nederland sluit het aan bij de traditie van particulier initiatief en het maatschappelijk middenveld.
Praktisch gebruik
In de praktijk betekent subsidiariteit dat kerken lokale initiatieven stimuleren: diaconale projecten in de buurt, zelfhulpgroepen, lokale armoedebestrijding. Het principe beïnvloedt ook politieke keuzes: decentralisatie van overheidstaken, ruimte voor vrijwilligersorganisaties en burgerinitiatieven. Voor individuen betekent het: eigen verantwoordelijkheid nemen waar mogelijk, en hulp vragen waar nodig.
Categorie: Geloof in de praktijk