Rozenkrans

De rozenkrans is een gebedssnoer en een gebedsvorm in de rooms-katholieke traditie. Het woord komt van het Latijnse rosarium (rozentuin). Het gebed bestaat uit het herhaaldelijk bidden van het Weesgegroet, het Onze Vader en het Eer aan de Vader, terwijl wordt gemediteerd over momenten uit het leven van Jezus en Maria.

Een rozenkrans bestaat uit vijf 'tientjes' (groepen van tien kralen), gescheiden door grotere kralen. Bij elke kleine kraal wordt een Weesgegroet gebeden, bij elke grote kraal een Onze Vader. Tijdens het bidden wordt gemediteerd over de 'geheimen': gebeurtenissen uit het leven van Jezus en Maria, zoals de aankondiging, de geboorte, de kruisiging en de opstanding. De rozenkrans bidden is een vorm van contemplatief gebed: de herhaling van vertrouwde woorden schept innerlijke rust, terwijl de meditatie over de geheimen het geloof verdiept. Het is tegelijk eenvoudig genoeg voor een kind en diep genoeg voor een mysticus.

Waarom het ertoe doet

De rozenkrans is een van de meest toegankelijke vormen van christelijk gebed. Je hebt er geen theologische opleiding voor nodig, geen kerkgebouw en geen priester. Het kan overal en altijd gebeden worden - thuis, onderweg, in het ziekenhuis. Voor miljoenen katholieken wereldwijd is het een dagelijks ankerpunt van geloof en rust.

Context

De oorsprong van de rozenkrans ligt in de middeleeuwen. Leken die niet konden lezen en de 150 psalmen niet konden bidden, vervingen deze door 150 Weesgegroetjes. Dit 'psalterium van Maria' werd geleidelijk gestructureerd in groepen van tien, gekoppeld aan meditaties over het leven van Jezus en Maria. De dominicaan Alanus de Rupe (15e eeuw) bevorderde de rozenkransdevotie en schreef de oorsprong ervan toe aan de heilige Dominicus, hoewel historici dit betwijfelen. Paus Pius V schreef de overwinning bij de Slag bij Lepanto (1571) toe aan het rozenkransgebed en stelde het feest van Onze-Lieve-Vrouw van de Rozenkrans in (7 oktober). Paus Leo XIII (1878-1903) schreef elf encyclieken over de rozenkrans en noemde het het gebed bij uitstek voor het gezin. In de 20e eeuw kreeg de rozenkrans extra aandacht door de Maria-verschijningen in Fatima (1917), waar Maria volgens de getuigen opriep tot het dagelijks bidden van de rozenkrans. In 2002 voegde paus Johannes Paulus II de 'geheimen van het licht' toe, waardoor er nu vier reeksen geheimen zijn: de blijde, de lichtende, de droevige en de glorievolle geheimen. Elke reeks behandelt vijf gebeurtenissen uit het leven van Jezus, van de aankondiging tot de kroning van Maria. De rozenkrans is verwant aan gebedskransen in andere tradities: de orthodoxe gebedsketting (komboskini/chotki) met het Jezusgebed, de islamitische tasbih en de hindoeïstische en boeddhistische mala. Het principe van herhalend, meditatief gebed is universeel.

Praktisch gebruik

Veel katholieken bidden de rozenkrans dagelijks of wekelijks, alleen of in groep. In oktober (rozenkransmaand) en mei (Mariamaand) wordt het bidden van de rozenkrans extra gestimuleerd. In Nederland worden in veel parochies rozenkransgroepen gehouden, vaak voor de mis. De rozenkrans wordt ook gebeden bij begrafenissen, ziekte en in tijden van nood. Veel mensen dragen een rozenkrans als gebedsvoorwerp of als symbool van hun geloof. In sommige culturen wordt de rozenkrans op de achteruitkijkspiegel van de auto gehangen of aan het bed bevestigd. Het bidden van de rozenkrans volgt een vast patroon: het kruisteken, de geloofsbelijdenis, een Onze Vader, drie Weesgegroetjes, het Eer aan de Vader, en dan vijf tientjes met elk een Onze Vader, tien Weesgegroetjes en een Eer aan de Vader. Aan het einde wordt het Wees Gegroet Koningin (Salve Regina) gebeden. In de hedendaagse spiritualiteit wordt de rozenkrans soms herontdekt door mensen die rust zoeken in een druk leven. De ritmische herhaling werkt als een vorm van meditatie die de geest tot stilte brengt. Apps en online gidsen maken het bidden van de rozenkrans toegankelijker voor nieuwe generaties. In Nederland is de rozenkrans minder vanzelfsprekend dan in Zuid-Europese of Latijns-Amerikaanse landen, maar in devote kringen en bij oudere generaties blijft het een geliefde gebedspraktijk. Sommige jonge katholieken herontdekken de rozenkrans als tegenwicht tegen digitale overprikkeling.

Categorie: Geloof in de praktijk

Gerelateerde begrippen

Verder op GeloofLex