Kruisteken

Het kruisteken is een gebaar waarbij christenen met de hand een kruis maken over hun lichaam: van het voorhoofd naar de borst en van de linkerschouder naar de rechterschouder (of andersom in de orthodoxe traditie). Het is een gebed zonder woorden.

Bij het maken van het kruisteken zegt de gelovige meestal: 'In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen.' Het kruisteken herinnert aan de doop (die in dezelfde naam plaatsvond) en aan het kruis van Christus. Het wordt gemaakt bij het begin en einde van gebeden, bij het betreden van een kerk en bij veel andere gelegenheden.

Context

Het kruisteken behoort tot de oudste christelijke gebaren: al in de 2e eeuw werd het voorhoofd met een kruisje getekend. In de middeleeuwen werd het uitgebreide kruisteken (voorhoofd-borst-schouders) standaard. In de rooms-katholieke en orthodoxe traditie is het kruisteken een vast onderdeel van het geloofsleven. In de protestantse traditie werd het kruisteken grotendeels afgeschaft tijdens de Reformatie, hoewel sommige lutherse en anglicaanse kerken het behielden. Er is in recente jaren hernieuwde belangstelling voor het kruisteken onder protestanten.

Praktisch gebruik

Veel katholieken en orthodoxen maken het kruisteken meerdere keren per dag: bij het bidden, bij het betreden en verlaten van een kerk, bij het passeren van een kerk of kapel, en soms bij het begin van een maaltijd of reis. Het is een klein maar krachtig gebaar dat herinnert aan de kern van het geloof. In de liturgie wordt het kruisteken op vaste momenten gemaakt door de voorganger en de gemeenschap.

Categorie: Geloof in de praktijk

Gerelateerde begrippen

Verder op GeloofLex