Christelijke stromingen in Nederland

In Nederland zijn de belangrijkste christelijke stromingen rooms-katholiek, oosters-orthodox, protestants (PKN), orthodox-gereformeerd, evangelisch en pinkster/charismatisch. Ze delen het geloof in God, Jezus Christus en de Bijbel. Ze verschillen vooral in wie of wat gezag heeft bij het uitleggen van het geloof, hoe ze vieren en waar ze de nadruk leggen.

De hoofdtradities naast elkaar

StromingGezagVieringAccent
Rooms-katholiekSchrift, Traditie en het leergezag van paus en bisschoppen (magisterium) samenDe mis met de eucharistie centraal; meerdere sacramenten, waaronder doop en biechtSacramenten, liturgie, Maria- en heiligenverering
Oosters-orthodoxSchrift binnen de Heilige Traditie, met de kerkvaders en de vroege conciliesDe Goddelijke Liturgie, met een grote plaats voor iconenLiturgie, traditie en mystiek
Protestants (PKN)De Bijbel als hoogste norm (Sola Scriptura), met belijdenisgeschriften als richtsnoerKerkdienst met de preek centraal; doop en avondmaalGenade door geloof en de lokale gemeente
Orthodox-gereformeerdDe Bijbel, de gereformeerde belijdenisgeschriften en de oudvadersTwee kerkdiensten per zondag, bevindelijke prediking en catechismuspreekPersoonlijke bekering, bevinding en zondagsrust
EvangelischDe BijbelLaagdrempelige diensten met worship; vaak geloofsdoopPersoonlijke keuze, bekering en getuigenis
Pinkster & charismatischDe BijbelDiensten met worship, gebed en ruimte voor geestesgavenGeestesdoop en geestesgaven, zoals tongentaal, profetie en genezing

Hoe de stromingen familie van elkaar zijn

  1. Eerste eeuwen - Eén kerk, die de geloofsleer vastlegt op de vroege concilies, zoals Nicea (325) en Chalcedon (451). Concilies
  2. 1054 - Breuk tussen de westerse (rooms-katholieke) en de oosterse (orthodoxe) kerk. Orthodoxe Kerk
  3. 1517 - Begin van de Reformatie met Maarten Luther; later ook Calvijn en Zwingli. Hieruit ontstaan lutherse, gereformeerde en andere protestantse kerken. Reformatie
  4. 17e eeuw - De Nadere Reformatie legt de nadruk op persoonlijke vroomheid; een wortel van de orthodox-gereformeerde kerken. Biblebelt
  5. 18e-19e eeuw - Opkomst van de evangelische beweging, met nadruk op persoonlijk geloof en bekering. Evangelische beweging
  6. 1834 en 1886 - Afscheiding en Doleantie: afsplitsingen van de Hervormde Kerk die de gereformeerde kerken vormgeven. Biblebelt
  7. Begin 20e eeuw - Ontstaan van de pinksterbeweging, met nadruk op de gaven van de Geest. Geestesgaven
  8. 2004 - Hervormde, gereformeerde en lutherse kerken gaan samen in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Protestantse Kerk in Nederland

Rooms-katholiek

Grootste kerkgenootschap van Nederland, onderdeel van de wereldwijde katholieke kerk onder leiding van de paus.

Kernbegrippen

Oosters-orthodox

Een van de oudste christelijke tradities; sinds 1054 gescheiden van de westerse kerk.

Kernbegrippen

Protestants (PKN)

Grootste protestantse kerk, in 2004 ontstaan uit een fusie van hervormde, gereformeerde en lutherse kerken.

Kernbegrippen

Orthodox-gereformeerd

Gereformeerde kerken met wortels in de Nadere Reformatie (17e eeuw), de Afscheiding (1834) en de Doleantie (1886).

Kernbegrippen

Evangelisch

Beweging vanaf de 18e en 19e eeuw met nadruk op persoonlijk geloof en een levende relatie met God.

Kernbegrippen

Pinkster & charismatisch

Beweging die begin 20e eeuw ontstond, met bijzondere nadruk op het werk van de Heilige Geest.

Kernbegrippen

Wat dit overzicht niet zegt

Verder op GeloofLex