Ontkerkelijking betekent het proces waarbij mensen zich terugtrekken uit de kerk. Het gaat om dalend kerkbezoek, teruglopend lidmaatschap en afnemende invloed van de kerk op het dagelijks leven. In Nederland is ontkerkelijking vanaf de jaren zestig sterk toegenomen.
Ontkerkelijking is een breed begrip dat meerdere ontwikkelingen omvat. Het gaat niet alleen om mensen die formeel hun kerklidmaatschap opzeggen, maar ook om een geleidelijk proces van verminderde betrokkenheid: minder kerkbezoek, minder deelname aan sacramenten en minder invloed van de kerk op het dagelijks leven. Sociologen onderscheiden verschillende vormen. Er is 'zachte' ontkerkelijking, waarbij mensen langzaam wegdrijven zonder bewuste breuk, en 'harde' ontkerkelijking, waarbij mensen bewust afstand nemen van de kerk, soms door negatieve ervaringen. Daarnaast is er generationele ontkerkelijking: kinderen die niet meer worden gedoopt of gecatechiseerd, waardoor geloofsoverdracht stopt. Ontkerkelijking is niet hetzelfde als secularisatie, hoewel beide begrippen nauw samenhangen. Secularisatie verwijst naar de afnemende invloed van religie op de samenleving als geheel, terwijl ontkerkelijking specifiek gaat over de relatie tussen mensen en de georganiseerde kerk. Iemand kan 'ontkerkelijkt' zijn maar nog wel persoonlijk geloven.
Categorie: Rooms-katholiek