Simeon en Anna

Simeon en Anna zijn twee oudere gelovigen die in de tempel van Jeruzalem de pasgeboren Jezus herkennen als de beloofde Messias. Hun verhaal staat in het Lukasevangelie (hoofdstuk 2:25-38) en wordt gevierd op Maria Lichtmis (2 februari).

Simeon was een vrome man in Jeruzalem aan wie de Heilige Geest had geopenbaard dat hij niet zou sterven voordat hij de Messias had gezien. Toen Maria en Jozef het kind Jezus naar de tempel brachten voor de opdracht volgens de Joodse wet, nam Simeon het kind in zijn armen en sprak een lofzang uit die bekend staat als het Nunc Dimittis: 'Nu laat U, Heer, uw dienaar in vrede heengaan.' Anna was een profetes van 84 jaar die dag en nacht in de tempel verbleef met vasten en bidden. Zij herkende eveneens in Jezus de verlossing van Jeruzalem en sprak over hem tot allen die de bevrijding verwachtten.

Waarom het ertoe doet

Het verhaal van Simeon en Anna laat zien dat geloof, geduld en verwachting beloond worden. Twee oude mensen die hun hele leven trouw zijn gebleven, mogen als eersten het heil herkennen. Voor gelovigen biedt dit verhaal troost en hoop: God vergeet zijn beloften niet, ook als de vervulling lang op zich laat wachten.

Context

Het verhaal van Simeon en Anna speelt zich af in de tempel van Jeruzalem, veertig dagen na de geboorte van Jezus. Volgens de Joodse wet (Leviticus 12) moest een moeder na de geboorte van een zoon een reinigingsoffer brengen. Tegelijk werd de eerstgeboren zoon aan God opgedragen, een gebruik dat teruggaat op de uittocht uit Egypte (Exodus 13). Simeon wordt beschreven als 'rechtvaardig en vroom, en hij verwachtte de vertroosting van Israël' (Lukas 2:25). De Heilige Geest rustte op hem en had hem geopenbaard dat hij niet zou sterven voordat hij de Gezalfde van de Heer had gezien. Dit maakt Simeon tot een bijzondere figuur: hij is geen priester of koning, maar een gewone gelovige die door de Geest wordt geleid. Zijn lofzang, het Nunc Dimittis, is een van de bekendste Bijbelteksten in de christelijke liturgie. De woorden 'een licht tot openbaring voor de heidenen en tot heerlijkheid van uw volk Israël' drukken uit dat Jezus niet alleen voor het Joodse volk komt, maar voor alle volken. Dit universalisme is een belangrijk thema in het Lukasevangelie. Simeon spreekt ook een profetie uit over Maria: 'Een zwaard zal door uw eigen ziel gaan' (Lukas 2:35). Dit wordt door de kerkelijke traditie verstaan als een vooruitwijzing naar het lijden van Jezus en het verdriet van Maria bij het kruis. Anna wordt in het evangelie een profetes genoemd, dochter van Fanuël, uit de stam Aser. Ze was slechts zeven jaar getrouwd geweest en daarna weduwe geworden. Op het moment van de ontmoeting was ze 84 jaar oud. Haar voortdurend verblijf in de tempel, haar vasten en bidden, maken haar tot een voorbeeld van volhardend geloof. In de vroege kerk werden Simeon en Anna gezien als representanten van het 'oude verbond' dat het 'nieuwe verbond' verwelkomt. De kerkvaders, waaronder Origenes en Ambrosius, schreven uitvoerig over de symboliek van deze ontmoeting: het oude maakt plaats voor het nieuwe, maar niet zonder het oude te eren.

Praktisch gebruik

In de kerkelijke kalender wordt de ontmoeting van Simeon en Anna met Jezus gevierd op 2 februari, het feest van de Opdracht van de Heer, in de volksmond bekend als Maria Lichtmis. De naam verwijst naar de woorden van Simeon over Jezus als 'licht voor de volken'. In veel kerken worden op deze dag kaarsen gezegend. In de Rooms-Katholieke en Oosters-Orthodoxe traditie is Maria Lichtmis een belangrijk feest. In Nederland was het vroeger een dag waarop dienstboden van werkgever konden wisselen en waarop de kerstperiode definitief werd afgesloten. De kaarsen die op Lichtmis werden gewijd, werden het hele jaar door bewaard en aangestoken bij ziekte of onweer. Het Nunc Dimittis van Simeon wordt dagelijks gebeden of gezongen in het kerkelijk avondgebed (de completen) in zowel katholieke als anglicaanse en lutherse tradities. Het is een gebed van overgave en vertrouwen: het leven is voltooid omdat Gods belofte is vervuld. In de protestantse traditie krijgen Simeon en Anna minder liturgische aandacht, maar ze worden regelmatig genoemd in preken rondom kerst en nieuwjaar. Ze functioneren als voorbeelden van geduldig wachten op God en van het herkennen van Gods werk in ogenschijnlijk gewone gebeurtenissen. Het verhaal spreekt ook hedendaagse gelovigen aan vanwege de rol van ouderen. In een cultuur die jeugd en snelheid waardeert, laat dit verhaal zien dat wijsheid, trouw en geestelijk inzicht juist bij ouderen kunnen worden gevonden. Simeon en Anna worden daarom soms aangehaald in gesprekken over de waarde van ouderen in de geloofsgemeenschap.

Categorie: Bijbel & theologie

Gerelateerde begrippen

Verder op GeloofLex