Geweten

Het geweten is je innerlijke besef van goed en fout.

Christenen zien het geweten als iets dat gevormd kan worden door liefde, waarheid en verantwoordelijkheid.

Context

Het geweten is in de christelijke traditie de innerlijke stem die de mens helpt onderscheid te maken tussen goed en kwaad. Paulus schrijft dat zelfs mensen die de wet niet kennen 'de wet in hun hart geschreven' hebben - hun geweten getuigt (Romeinen 2:15). Thomas van Aquino ontwikkelde een uitgebreide gewetensleer. Hij onderscheidde synderesis (het aangeboren besef dat men het goede moet doen) van conscientia (het concrete gewetensoordeel in een specifieke situatie). Het geweten kan dwalen, maar men moet altijd zijn geweten volgen - ook als het objectief gezien fout is. Het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) noemde het geweten 'het diepste binnenste van de mens, het heiligdom waar hij alleen is met God'. De protestantse traditie benadrukt het geweten vooral in relatie tot Gods Woord.

Praktisch gebruik

In de dagelijkse praktijk ervaren mensen het geweten als een innerlijke onrust bij moreel twijfelachtige keuzes. In de christelijke opvoeding wordt gewerkt aan gewetensvorming: het leren luisteren naar die innerlijke stem en het afstemmen op Gods wil. In de Nederlandse rechtstraditie speelt gewetensvrijheid een belangrijke rol. Het recht op gewetensbezwaar - bijvoorbeeld tegen militaire dienst - is mede beïnvloed door de christelijke gewetenstraditie. In de medische ethiek is het geweten actueel bij vragen rond euthanasie, abortus en orgaandonatie, waar zorgverleners een beroep kunnen doen op gewetensbezwaar.

Categorie: Moraal & ethiek

Gerelateerde begrippen

Verder op GeloofLex