Het woord 'opstanding' klinkt in veel christelijke tradities, maar nergens is het zo centraal als in de oosters-orthodoxe kerk. Waar westerse theologen de kruisiging vaak als kernmoment beschouwen, legt de orthodoxe traditie het zwaartepunt bij de opstanding. Christus' overwinning op de dood is niet slechts een vervolg op het kruis - het is het doel ervan.
In de orthodoxe theologie wordt de opstanding begrepen vanuit het begrip 'theosis': de mens is geschapen om te delen in het goddelijke leven. Door de zondeval raakte de mens daarvan vervreemd. Christus' opstanding herstelt die verbinding. Het gaat niet primair om vergeving van schuld - zoals in veel westerse modellen - maar om bevrijding uit de macht van dood en verval. Dit wordt ook wel het 'Christus Victor'-model genoemd: Christus overwint de dood van binnenuit.
Dit theologische accent is zichtbaar in de orthodoxe kunst. De bekendste icoon van de opstanding, de Anastasis, toont Christus die de poorten van het dodenrijk openbreekt en Adam en Eva bij de hand neemt. Het beeld drukt uit dat de opstanding niet alleen Jezus betreft, maar de hele mensheid meeneemt uit de dood naar het leven.
In de orthodoxe liturgie is de Paasnachtviering het hoogtepunt van het kerkelijk jaar. De uitroep 'Christus is opgestaan - Hij is waarlijk opgestaan' weerklinkt in alle orthodoxe kerken wereldwijd. Het is geen herinnering aan een historisch feit alleen, maar een viering van een werkelijkheid die nu doorwerkt.
De opstanding verbindt zich met begrippen als verlossing, Pasen, theosis en eeuwig leven. In de orthodoxe traditie is ze niet één leerstuk naast andere, maar het fundament waarop alles rust.
Categorie: Basis van het geloof