Barmhartigheid
Barmhartigheid betekent dat je je hart laat raken door het leed van een ander en daar ook naar handelt. Het is meer dan medelijden: het is actieve, concrete hulp vanuit bewogenheid - een kernwaarde in het christelijk geloof.
Barmhartigheid combineert innerlijke bewogenheid met uiterlijke actie. In de Bijbel wordt God zelf als barmhartig beschreven: Hij ziet het lijden van zijn volk en grijpt in. Jezus roept zijn volgelingen op om evenzo te handelen: de hongerige voeden, de vreemdeling ontvangen, de zieke bezoeken (Matteüs 25).
Context
Het Hebreeuwse woord voor barmhartigheid (rachamim) is verwant aan het woord voor baarmoeder (rechem) - het duidt op een diep, lichamelijk mededogen. In het Oude Testament is Gods barmhartigheid een terugkerend thema: ondanks de ontrouw van Israël blijft God genadig. In het Nieuwe Testament is Jezus de belichaming van barmhartigheid. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan (Lucas 10) is een van de bekendste bijbelverhalen en definieert barmhartigheid als grensoverschrijdende hulp - ook aan wie je niet kent of niet mag. In de christelijke traditie zijn de 'zeven werken van barmhartigheid' (lichamelijk en geestelijk) een leidraad geweest voor concrete naastenliefde. Van middeleeuwse hospitalen tot moderne diaconieën: barmhartigheid heeft altijd een institutionele vertaling gekregen.
Praktisch gebruik
In Nederland uit barmhartigheid zich in diaconaal werk, voedselbanken, schuldhulpverlening, vluchtelingenopvang en mantelzorg. Veel kerken hebben een diaconie die zich inzet voor mensen in nood - binnen en buiten de gemeente. De rooms-katholieke traditie kent de 'werken van barmhartigheid' als concrete leidraad. Paus Franciscus riep 2016 uit tot 'Jaar van de Barmhartigheid'. In protestantse kerken wordt barmhartigheid vaak verbonden met gerechtigheid: het gaat niet alleen om helpen, maar ook om structurele verandering. In het dagelijks leven is barmhartigheid herkenbaar in kleine gebaren: iemand vergeven die je gekwetst heeft, een buurman helpen, tijd maken voor iemand die eenzaam is. Het is een houding die geoefend kan worden - niet alleen een spontane emotie.
Categorie: Moraal & karakter